وضعيتهای مناسب در برخی مشاغل خاص
وضعيتهای مناسب در برخی مشاغل خاص
توجه به محيط كار و بهداشت حرفه‌ای بسيار مهم است، زيرا افراد قسمت زيادی از عمر خود را در محل كار می گذرانند. اين مسئله برای افرادی كه مشاغل حساس و با كار فكري بيشتري دارند، اهميت بسزايی پيدا می‌كند. زيرا كمردرد و يا هر عامل ديگري كه آنها را از ادامه كار با حداكثر توان محروم كند، علاوه بر خود فرد، به جامعه نيز ضرر زيادي وارد می‌كند.
با توجه به صنعتي‌شدن جوامع كه جامعة ما نيز از آن مستثناء نيست، كارهای بدنی بيشتر به كارهاي اداری تبديل شده‌اند. در هر اداره‌ای، تجهيزات كار، محيط كار، پرسنل و نحوه انجام كارها، عواملی هستند كه در سلامت جسمی و روانی افراد و بهداشت حرفه‌ای مؤثرند كه در ذيل به توضيح مختصری در مورد آنها می‌پردازيم.
تجهيزات كار
· تمامي تجهيزات بايد طوري طراحي شوند كه حمل و نگهداري و استفادة از آنها آسان باشد.
· جهت دستيابي به هدف فوق بهتر است تمامي تجهيزات اداري متشكل از قطعات كوچكتري باشند كه متناسب با نوع فعاليت در كنار هم قرار گرفته‌اند.
· هر قطعه از تجهيزات مورد نظر بايد با فضاي در نظر گرفته‌شده براي آن تناسب داشته باشد.
· تجهيزات بايد دقيقاً براساس نوع فعاليتي كه قرار است توسط آنها انجام گيرد، طراحي گردند تا استفادة بهينه از آنها در محيط كار ممكن گردد.
· در هر اداره‌اي بايد شرايط نگهداري مطلوب و در صورت لزوم تعويض سريع تجهيزات كار وجود داشته باشند.
محيط كار
· وسعت محيط كار بايد به اندازه‌اي باشد كه جابجايي آسان تجهيزات ميسر گردد.
· محيط كار بايد از گرما و تهوية مناسبي برخوردار باشد.
· محيط كار بايد از هرگونه استرس فزاينده مثل: روشنايي كم و يا پله و شيب غير ضروري، عاري باشد.
پرسنل
· در محيط كار استاندارد، تجهيزات، فضاي كار و نوع كار بايد متناسب با قابليتهاي هر يك از پرسنل طراحي گردد.
· پرسنل بايد طوري آموزش ببينند تا بتوانند توانايي خود را در مورد كاري كه مي‌خواهند انجام دهند ارزيابي كرده و در صورت نياز از تجهيزات موجود و يا ديگر پرسنل كمك بگيرند.
· هيچگاه نبايد از پرسنل انتظار داشت تا در يك سيستم نامناسب كار كرده و يا مغاير با قابليتهايشان انتخاب شده و آموزش ببينند.
نحوه انجام كار
نحوة انجام كار در مشاغل مختلف، متفاوت است. شما در هر شغلي كه خدمت مي‌كنيد، به عنوان اصل كلي، هيچگاه كارتان را بمدت طولاني و در يك وضعيت ثابت و تحت فشار انجام ندهيد، بلكه به طور متناوب لحظاتي را به استراحت اختصاص دهيد.
در جامعة فعلي با تبديل كارهاي بدني به كارهاي اداري، وضعيت نشسته، رايج‌ترين وضعيت شغلي است. در اين وضعيت به دليل بي‌حركتي طولاني‌مدت، فشارهاي مكانيكي وارد بر ستون فقرات، از نوع ساكن و بدون تحرك است. در اين گروه كه بيشتر كارهايشان را به صورت پشت ميز نشيني انجام مي‌دهند، مشكلات فراواني در اثر نشستن‌هاي نامناسب و طولاني‌مدت بوجود مي‌آيد كه طراحي صحيح صندلي و ميز كار تآثير بسزايي در پيشگيري از اين مشكلات دارد. در مباحث قبلي در مورد وضعيت مناسب نشستن و نحوة طراحي صندلي توضيحاتي داده شد و در اينجا نيز به طور خلاصه به ذكر برخي از اين موارد مي‌پردازيم.
ارتفاع ميز بايد 2 برابر ارتفاع صندلي باشد بطوريكه ساعد روي ميز راحت قرار گيرد و نيازي به خم‌كردن پشت نباشد. اگر ارتفاع صندلي غير قابل تغيير است بايد ارتفاع ميز، بلند گرفته شود. اين موضوع براي حالتي كه روي ميز، ماشين تحرير و يا كاميپوتر قرار گرفته است نيز بايد رعايت شود. بطوري كه هر دو ساعد با يك زاوية 90 درجه روي ميز قرار گيرند. توجه داشته باشيد كه در صورت عدم رعايت اين موارد يعني ارتفاع نامناسب مـيز كار به صورت بـلند يا كوتاه‌بـودن ميـز نسبت به صندلي و جثه فرد، باعث انقباض دائم در عضلات ناحية گردن، شانه و كمر مي‌شود، در نتيجه فرد دچار خستگي زودرس و درد در نواحي گردن، شانه و كمر گردد.
|
|
· سطح ميزي كه براي خواندن و يا نوشتن استفاده مي‌شود، بايد يك شيب 10 تا 15 درجه به سمت عقب داشته باشد.
براساس اين اصل كه هنگام خواندن و يا نوشتن بايد فاصلة چشم تا كاغذ ويا كتاب 30 سانتي‌متر باشد، سطح شيبدار ميز بايد قابل تغيير طراحي گردد.
·وسايل خارج از اتاقها مانند توالتهاي فرنگي و يا صندلي‌هاي اتاق انتظاربايد بگونه‌اي طراحي شوند كه تا حد ممكن از فشار و استرس به ستون فقرات كاستهشود.
·هميشه در محيط كار بايد خدمة كارآزموده جهت حمل ضروري وسايل سنگين دردسترس باشند.
در برخي مشاغل، برخلاف كارهاي اداري، فشارهاي مكانيكي وارد بر ستونفقرات از نوع متحرك به علت كارهاي سنگين و بلندكردن بار است. مانند كارگري،باغباني، پرستاري و…كه درمورد نحوة صحيح انجام اين كارها مختصري توضيح مي‌دهيم.
باغباني
باغباني: يكي از شايعترين عوامل ايجاد كمردرد است، با اين وجودمي‌توان با مراقبت از كمر و رعايت وضعيتهاي صحيح كه در ذيل به آن اشاره مي‌شود، آنرا به يك ورزش مفيد با حداقل خطر مبدل كرد.
·هرگز بمدت طولاني خم نشويد.
·ابتدا به حالت چمپاتمه بنشينيد و بدون خم‌كردن، تنه را آنقدر پائينبياوريد تا در وضعيت مناسب براي انجام كار مورد نظرتان قرار گيريد. اگر اين حالتبرايتان مشكل است مي‌توانيد از زانوبند استفاده كنيد و يا روي يك چهارپاية كوتاهبنشينيد.
·براي باغباني از ابزار با دستة بلند استفاده كنيد و بعد از اتمام كاربهتر است آنها را به جايي آويزان كنيد، در اين صورت هم از خم‌شدن هنگام برداشتنآنها جلوگيري مي‌شود و هم اينكه خطرات احتمالي كه در هنگام روي زمين قرارگرفتناينگونه ابزار بوجود مي‌آيد، مرتفع مي‌گردد.
·هنگام چمن‌زني از دستگاههاي چمن‌زن با دستة بلند استفاده كنيد، به طوريكه هنگام كار، كمر خم نگردد.
·هنگام هل‌دادن دستگاه چمن‌زني به جلو مراقب بوده و مخصوصاً هنگامبالاكشيدن دسته‌هاي آن كمر خود را صاف نگهداريد. حتي‌المقدور از دستگاههاي سبكاستفاده كنيد.
·هنگام كشيدن ابزار و مخصوصاً درآوردن ريشه‌هاي محكم از زمين، كمر خود راصاف كرده و براي خم‌شدن از مفاصل ران استفاده كنيد.
·از حمل بسته‌هاي سنگين مانند كمپوست(Compost)جداً خودداري فرمائيد. بهتر است آنها را با احتياط بلند كرده، روي چرخدستي قرار داده و حمل كنيد. فراموش نكنيد بدليل كار سنگيني كه انجام مي‌دهيد، ستونفقرات كمري شما بسيار آسيب‌پذير خواهد بود.
·هنگام حفاري و يا كندن چاله، پاهايتان را اهرم قرار دهيد نه كمرتان را.به اين صورت كه با خم و راست‌كردن زانوهايتان،در حاليكه كمر صاف است، به كار حفاريبپردازيد.
·هنگام باغباني و قرارگرفتن به حالت خميده، معمولاً پس از مدتي احساس دردخفيفي در كمرتان خواهيد كرد كه در اين صورت بلافاصله از حالت خميده خارج شده،كمرتان را صاف كنيد و با دادن شكم به جلو كمي گودي كمر را زياد كنيد. با انجام اينوضعيت از درد شما كاسته خواهد شد. بهتر است در حين باغباني هر ده دقيقه يكبار اينكار را انجام دهيد.
پرستاري
ميزان بروز كمردرد، در پرستاران با نوع فعاليت آنها كه مستلزمبلندكردن اجسام سنگين و انجام كارهاي سخت و ممتد در اورژانس است، ارتباط زياديدارد. اين ميزان با محيط پراسترس كاري افزايش مي‌يابد. به طوريكه ميزان بروزحمله‌هاي حاد كمردرد در پرستاراني كه در بخشهاي درماني بيمارستان كار مي‌كنند بسياربيشتر از آنهائي است كه معمولاً كار اداري و يا اجرايي دارند.
آمار نشان داده است، در بيمارستانهايي كه كلاسهاي آموزشي جهت پيشگيريو درمان كمردرد، براي پرستاران داير گرديده، ميزان بروز كمردرد، در اين بيمارستانبسيار پائين بوده است. در نتيجه وجود چنين آموزشهايي جهت پرستاران زحمتكش كشور مانيز ضروري بنظر مي‌رسد، اما از آنجائيكه در اين كتاب امكان پرداختن به اين مسئله بهطور مبسوط وجود ندارد، تنها به ذكر برخي از اصول اوليه آن مي‌پردازيم.
·پرستاران عزيز بايدتمامي وضعيتهاي مناسبي را كه جهت بلندكردن، كشيدن و هل‌دادن و حمل اجسام در ابتداياين بخش توضيح داده شد، رعايت كنند.
·همة ميزها و يا تختهاي بيماران بايد ارتفاع قابل تغيير داشته باشند،بطوريكه با اهرم هيدروليكي يا الكتريكي سطح آنها بالا يا پائين برود و هر شخص باتوجه به نياز، بتواند آن را تغيير دهد.
·هنگام مرتب‌كردن تخت بيمار و يا تعويض ملحفة آن موارديكه را كه در موردمرتب‌كردن تخت خواب توضيح داده شد، رعايت كرده و ترجيحاً دو نفري اين كار را انجامدهيد.
·پرستاران عزيز بايد طوري آموزش ببينند كه بتوانند براساس توانائيهايشان،تجهيزات مناسب و مورد نياز خود را جهت استفاده مطلوب در محيط كار انتخاب كنند.
·محيط كار پرستاري بايد از نظر شرايط رواني، سر و صدا، نور، دما و حجمكار مناسب باشد تا بدين ترتيب از استرسهاي فزاينده كاسته شود.
در خاتمه لازم به ذكر است كه در برخي كشورها جهت بعضي مشاغل خاص،مدرسة كمر(BackSchool)اختصاصي داير مي‌گردد. مانند برنامة گستردةBackSchoolصنعتي در بهداشت صنعتي يا مدرسه كمر در بهداشت حرفه‌اي و يا به عنوانبخشي از برنامة توانبخشي و… البته در اين كتاب جاي بحث در مورد همة آنها نيست واميد آنكه توضيحات مختصر اين بخش بتواند براي خوانندگان عزيز مفيد واقع شده و مورداستفاده قرار گيرد.
تصحيحبرخي وضعيتهاي پرخطر
بلندكردناشياء بعد از نشستن بمدت طولاني
برداشتناشياء بعد از دوره‌هاي طولاني نشستن، مي‌تواند آسيب‌پذيرترين وضعيت را براي ستونفقرات كمري شما بوجود آورد. اين وضعيت در مسافرتهاي طولاني بسيار اتفاق مي‌افتد.بطوريكه شما بعد از نشستن بمدت طولاني در قطار، اتومبيل و يا هواپيما، در حالتخميده و دولا شده، اقدام به برداشتن و جابجاكردن چمدانهاي سنگين كرده و بدين ترتيبآسيب زيادي به ستون فقرات كمري خود وارد مي‌كنيد. چنين وضعيتي مي‌تواند آغازگر دردكمر از همان لحظه و يا حتي تا صبح روز بعد باشد.
جهت پيشگيري از بروز چنين دردهايي شما مي‌توانيد بعد از بلندشدن ازروي صندلي، به حالت ايستاده قرار گرفته و مطابق شكل گودي كمر را افزايش داده و بدينترتيب، قوسهاي ستون فقرات و رباطهاي كمري را كه تا بحال به حالت خميده و بي‌حركتقرار داشتند، به وضعيت طبيعي خود برگردانيد.
غوزكردن پس از ورزش سنگين
اين يكخطر نسبتاً شگفت‌آور است كه ورزشكاران بدان مبتلا مي‌شوند. پس از يك روز كار سخت وورزش سنگين و خسته‌شدن تمام عضلات پس از يك فعاليت پرانرژي، مطمئناً نياز به يكاستراحت ايده‌آل خواهيد داشت و بدترين وضعيت، استراحت كامل روي يك راحتي بزرگ ونرم، به حالت خميده است. ممكن است در ابتدا هيچگونه دردي احساس نكنيد،